Gaggenau

Evrenin
bahçıvanı.

Charles Jenks insan ırkının“Evrendeki yerini”
sorgulamamıza neden olan ve daha iyi bir dünya
hayal etmemizi sağlayan bahçe düzenlemeleri yapıyor.

Charles Jencks Portrack, Garden of Cosmic Speculation'da.

İlk başta, Londra banliyösü Holland Park'ta yer alan diğer evleri andırdığını düşünüyorsunuz. Derken, şaşkınlıkla kocaman açılmış bir çift gözü andıran, üst kattaki pencereleri fark ediyorsunuz. Bunlar sizi içeride göreceklerinize hazırlıyor. 1840'ta inşa edilen ve günümüzde “gözde Postmodernist anıt”lardan biri, “simgesel mimarinin zirvesi” olarak anılan bu ev, lobiye döşenen “Kozmik Oval”den tutun da sırayla erkek, kadın, köpek, güneş ve ay olarak okunabilen arka pencerelerine kadar sembolizm ile dolu. Ev sahibi Charles Jenks fikirlerin gezegenler, güneş sistemi ve mevsimler gibi kainattan alındığını açıklıyor.

Mimar, mimari tarih uzmanı, peyzaj tasarımcısı ve Modernizm ile Postmodernizm hakkında son derece önemli makalelerin yazarı olan Jenks, “evrenin mimarisi” ile uğraşmayı kendine görev edinmiş. Daha açık olmak gerekirse atomlardan DNA'ya, gezegenlere, yıldızlara ve galaksilere kadar fiziksel dünyanın inşa edilme şekliyle ilgileniyor. Ayrıca bütün bu yapının içinde insanlığın yerini merak ediyor.

Jenks evrenbilim becerilerini Dumfries Portrack'taki Garden of Cosmic Speculation'da yer alan İskoç tarzı evinde geliştirmiş. Burası son derece sıra dışı bir yer. 1989'da 12 hektarlık bir alanda hayata geçirilen bu yer doğanın temel kanunlarını sorguluyor. Örneğin Universe Cascade (Evrenin Basamakları). Evin arkasındaki terastan başlayan bu basamaklı şelalelerin derinliği evrenin 15 milyar yıllık öyküsünün izini sürüyor. Biraz ilerideki eğimli köprü, bir kuyruklu yıldızın kuyruğunu betimliyor. Çelik levha ve çimlerle bölünmüş kare şeklindeki bir alan her şeyi kendine çeken bir kara deliğin gücünü anlatıyor. Göller ve şekilli araziler matematiksel kırılmaları ortaya koyuyor. Sac metalden sera çatının sırtı bile fizik denklemleri içeriyor. Jenks, bunun ardında yatan fikrin doğal bir deneyim olan evrenin mikrokozmasının daha derin ve daha duyusal bir seviyede yaratılması olduğunu açıklıyor. Bu kesinlikle her gün karşılaşacağınız bir peyzaj işi değil.

Ziyaretçilerin verdiği tepkilerin “garip” ile “muhteşem” arasında gidip geldiğini söylüyor. “Buna karşın çoğu ziyaretçi, bahçenin son derece köklü bir tarihi geleneğin bir parçası olduğunu anlıyor. Japon Zen bahçeleri, Pers cennet bahçeleri, İngiliz ve Fransız Rönesans bahçelerinin her biri, o zamanki anlayışa göre evrenin öyküsünde bir role sahipti.” Jenks bugün Avrupa bahçelerinin kinaye veya benzetmeden yoksun, çiçek ve bitkilerin birbiriyle uyumlu birleşimlerinden ibaret olduğunu belirtiyor. Buna karşın mimari, sanat veya bahçıvanlık olsun, her şeye içeriğinin yön vermesi gerektiğini düşünüyor.

Garden of Cosmic Speculation'da yer alan DNA Bahçesi.

“Her şey, göze hoş görünmekten veya duygu uyandırmaktan daha fazlasına sahip olmalı. Bizi düşünmeye sevk etmeli, yalnızca şunu bunu düşündürmek değil, bizi Evren'deki Yerimiz hakkında düşünmeye yönlendirmelidir.” Bahçelerin aynı zamanda bir otobiyografi biçimi olduğunu da belirtiyor. “En mutlu anları, trajedileri ortaya koyuyor, bize bizimle ilgili çok şey anlatıyor.”

İnsan doğayı fethedebilir mi? “Asla”, diyor Jencks. “Ancak hepimiz romantiğiz ve bu bahçeler sayesinde daha iyi bir dünya hayal edebiliriz.” Portrack House'da ikisi tam zamanlı, biri de yarı zamanlı bahçıvan çalıştıran Jenks, mevsimine göre yardımcılar da tutuyor. Kendisi sahaya iniyor mu? “Elbette. Ancak ağır iş yapmıyorum, yoksa düşünemiyorsun.”

Eski bir açık kömür madenini dönüştürmek üzere peyzaj düzenlemesi sanatından yararlanan bir proje olan “Crawick Multiverse”.

1939 Baltimore doğumlu olan Jenks, Harvard'da mimarlık okumuş. O zamanlar güçlü olan Gropius tutuculuğunu reddetmiş; az ama öz yerine, daha fazlanın farklı olduğunu düşünmeye başlamış. “Mimari ile ilgili sorun, dinin çöküşü ve insani değerlerimizi güçlendirecek kamu binalarına olan ilgimizin yitip gitmesidir,” diyor. “Ben buna anlam krizi diyorum. Bu nedenle evrenbilime yöneldim.”

1965'te Londra'ya taşındıktan sonra Architectural Association'da (AA) ders vermiş ve diğer mimarlarla birlikte binalar tasarlamış. Çin bahçe sanatı ve Jeomantisizm uzmanı olan merhume eşi Maggie Keswick ile AA'da tanışmış. Keswick kendisinden İskoçya'daki aile evi ve bahçesini tasarlamasını istediğinde, Jencks peyzaj tasarımına geçmiş. “Her şey iki çocuğumuzun yüzebileceği bir göl oluşturmak için bataklığı kazmamızla başladı,” diyor. “Çıkarılan toprak malikanenin arazisini şekillendirmenin yanında, yeni bir peyzaj tasarımı grameri oluşturmak için fırsat sağladı.”

Eşi kanser hastalığına yakalandığında (1995'te yaşamını yitirmiş), çiftimiz kanser hastalarına ücretsiz destek sağlayan “Maggie’s Centres”ı kurmuş. Jenks, Keswick'in anısına Frank Gehry, Zaha Hadid ve Rem Kohlhaas gibi dünyanın en iyi mimarlarından ve peyzaj tasarımcılarından bazılarıyla çalışarak bu merkezleri oluşturmuş. Bu, onun anısını yaşatmak üzere düzenlenmiş.

Amfitiyatrodan Crawick Multiverse'ün kuzey-güney manzarası.

Jenks, bahçeleri ile evreni anlamaya çalışmaya devam ediyor. Bununla birlikte kaos teorisinden ve kendi deyimiyle “doğanın kendini düzenlemesi”nden ilham alan bir dizi yarım ay şeklindeki tepe ve havuzlardan oluşan Edinburg İskoçya Ulusal Modern Sanat Galerisi'nin önündeki araziyi tasarladı. Şu anda ise eski bir açık kömür madenini dönüştürmek üzere peyzaj sanatından yararlanılan, Dumfries ve Galloway'de yer alan önemli bir arazi restorasyonu ve sanat projesi olan “Crawick Multiverse” ile ilgileniyor. Buccleuch Dükü tarafından özel olarak fonlanan bu proje 2010 yılında başladı ve o tarihten bu yana kozmik olayları andıran yıllık temalara odaklanıyor. “Bu yıl Laniakea'yı konu edindik. Bu kelime Hawai dilinde ‘sonsuz cennet’ anlamına geliyor. Laniakea, Samanyolu ve yakınlarındaki 100.000 galaksiye ev sahipliği yapan bir süper kümedir.” Yaşamını ve çalışmalarını varlığımıza adamış olan Jenks, birden gülümsüyor. “Beni neyin eğlendirdiğini söyleyeyim size,” diyor. “Kısa zaman önce, argümanlarım sayesinde Tanrı'nın bir kadın olduğunu kanıtlayabildim.”

Josephine Grever

www.charlesjencks.com

Dundee'de yer alan ve Frank Gehry tarafından tasarlanan ve Charles Jenks'in merhum eşine ithaf edilen “Maggie’s Centre”, kanser hastalarına ücretsiz destek sunuyor.

Daha fazla içerik: Tasarım ve Kültür

  • Evrenin
    bahçıvanı.

    Daha Fazla
  • Varış noktası yolculuğun kendisidir.

    Daha Fazla
  • Yeni Kuzey Mutfağı için bir Tuval.

    Daha Fazla
  • Duvarlara şiirler.

    Daha Fazla
  • Kor ateş.

    Devamı
  • El yapımı
    sanat.

    Daha fazlası
  • Zemin için
    yeni bir sanat.

    Devamı
  • Işık
    kalitesidir.

    Devamı
  • Ruhu olan
    bir tasarımcı.

    Devamı
  • Işıkla
    oynayanlar.

    Devamı
  • Tasarım
    büyüye dönüştüğünde.

    Devamı
  • Anything
    glows.

    Devamı
Önceki 1 12 Sonraki