Gaggenau

Αναγέννηση από πέτρα.

Στις ιταλικές Άλπεις, όλο και περισσότερα ορεινά χωριά και τα πέτρινα σπίτια
τους εγκαταλείπονται από τους κατοίκους τους. Όμως υπάρχει ακόμη ελπίδα.
Ένας γενναίος ταξιδιώτης, εθελοντές, ντόπιοι τεχνίτες και ειδικοί από όλο τον κόσμο προσπαθούν να σταματήσουν την παρακμή.

Στα βουνά Όσολα, ανάμεσα στην Ελβετία και τη λίμνη Ματζόρε, βρίσκεται το Κάνοβα, ένα μικρό χωριό, μακριά από τουριστικούς προορισμούς, που χρόνο με τον χρόνο εγκαταλείπεται από τους χωρικούς που φεύγουν αναζητώντας δουλειά στις μεγάλες πόλεις. Το χωριό είναι ήρεμο και γαλήνιο: ο μοναδικός ήχος που ακούγεται είναι το ρυάκι ανάμεσα στα πέτρινα σπίτια, που φτάνει ως τον ποταμό Τότσε.

Το 1993, ο Αμερικανός Ken Marquardt και η σύζυγός του Kali έφτασαν σ' αυτή την κοιλάδα, ενώ έκαναν τον γύρο της Ιταλίας. Με καταγωγή από το Άρκανσας, ξυλουργός και ειδικός στα αρχαία κτίρια, ο Marquardt ερωτεύτηκε αυτό το μικροσκοπικό, ξεχασμένο σε ένα πράσινο σκηνικό στις Άλπεις, μεσαιωνικό χωριό. Αποφάσισε να ζήσει σε αυτή την απομονωμένη γωνιά του Πεδεμόντιο: αγόρασε ένα σπίτι και το ανακαίνισε. Στη συνέχεια, αγόρασε κι άλλα ερειπωμένα σπίτια και σταδιακά έφτιαξε έναν κύκλο από φίλους, τεχνίτες και οικογένειες Ιταλών και Ελβετών δεξιοτεχνών. Όλοι μαζί συντήρησαν το μικροσκοπικό ορεινό χωριό και το επανέφεραν στην προηγούμενη αίγλη του, μετατρέποντάς το σε μια αυτάρκη κοινότητα αλληλεγγύης.

Το 2001, ο Ken Marquardt ίδρυσε το Canova, τον σύνδεσμο ενίσχυσης της λίθινης δημώδους αρχιτεκτονικής. Πήρε το όνομά του από το χωριό Κάνοβα και σήμερα, 15 χρόνια μετά, έχει γίνει αντικείμενο έρευνας και εκτίμησης παγκοσμίως. «Ήταν από την αρχή και εξακολουθεί να είναι μια μοναδική πρόκληση» λέει ο Marquardt. Μαζί με την ομάδα του, κατάφερε να σώσει από την καταστροφή πολλά ιστορικά κτίρια που είχαν καταρρεύσει και δεν ήταν πλέον κατοικήσιμα. Με σύμμαχο την πείρα του, αποφάσισε να δημιουργήσει σαν άλλος Φιτζκαράλντο των βουνών, έναν οργανισμό προστασίας της λίθινης αρχιτεκτονικής, με υποστηρικτές απ' όλο τον κόσμο. Στα έργα αναστύλωσης του Canova εμπλέκονται τοπικοί θεσμοί, τεχνικές σχολές και οι σημαντικότερες πανεπιστημιακές σχολές αρχιτεκτονικής παγκοσμίως.

Η συμμετοχή στον σύνδεσμο είναι ανοικτή προς όλους, όχι μόνο τους αρχιτέκτονες, τους μηχανικούς και τους σχεδιαστές, αλλά και καθημερινούς ανθρώπους που αγαπούν την ανακαίνιση παλαιών κτιρίων και θέλουν να ασχοληθούν με ζητήματα που αφορούν τα ιστορικά κτίρια. Από το 2009, ο σύνδεσμος έχει οργανώσει αρκετά θερινά σεμινάρια για φοιτητές κολεγίων, όπου εξηγείται από κοντά η τέχνη της κατασκευής με πέτρα. Τα μαθήματα πραγματοποιούνται στο Ghesc, όπου υπάρχουν μεσαιωνικά κτίρια κρυμμένα σε ένα δάσος με φλαμουριές πολύ κοντά στο Κάνοβα και οι φοιτητές μαθαίνουν επί του πρακτέου. Οι καθηγητές τους είναι πανεπιστημιακοί αλλά και ντόπιοι λιθοδόμοι, πλινθοδόμοι, σιδηρουργοί και ξυλουργοί. Πρόσφατα οργανώθηκε σεμινάριο για την επαναφορά πεζουλιών, σε συνεργασία με το Πολυτεχνείο του Τορίνο, αλλά ο σύνδεσμος συνεργάζεται και με τη σχολή Yestermorrow Design/Build School του Βερμόντ, τα Πανεπιστήμια του Όρεγκον και της Βόρειας Καρολίνας και τη σχολή Willowbank School of Restoration Arts, στο Οντάριο του Καναδά.

Αυτά τα σεμινάρια παρέχουν πλέον εβδομάδες ανοικτής εργασίας για εθελοντές: στους συνδρομητές παρέχεται διατροφή και διαμονή σε αντάλλαγμα της εργασίας τους στην αναδόμηση του Ghesc και τα απογεύματα συμμετέχουν σε πολιτισμικές εκδηλώσεις, από θεατρικές και χορευτικές παραστάσεις έως συναυλίες και αφήγηση ιστοριών. «Το εργαστήρι Ghesc είναι ακόμη ένα παράδειγμα του πώς μπορείς να δημιουργήσεις θετικά δίκτυα μεταξύ νέων, δασκάλων και τεχνιτών και να σταματήσεις την άγρια διαδικασία της κατεδάφισης, συνδυάζοντας παραδοσιακά υλικά και τεχνικές βιώσιμης κατασκευής» λέει ο Maurizio Cesprini, γραμματέας του Canova. Σε συνεργασία με την αρχιτέκτονα Paola Gardin, το Canova αναπαλαίωσε το δέκατο έκτο σπίτι στο Ghesc, το Casa Alfio. Είναι ακόμη ένα παράδειγμα οικο-αρχιτεκτονικής, με ντόπιο ξύλο και πέτρα, ασβεστόλιθο και πρόβειο μαλλί για μόνωση.

Χωρίς τον Ken Marquardt και τον σύνδεσμο Canova, η τέχνη της λίθινης αρχιτεκτονικής θα είχε χαθεί.

Το 2013 ο Σύνδεσμος Canova επιλέχθηκε για το αναγνωρισμένο έργο H3 του Fondation d’Entreprise Hermès. Το ίδρυμα χρηματοδοτεί μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς που μεταφέρουν δεξιότητες σε νέες γενιές και προστατεύουν εύθραυστα οικοσυστήματα. Στη συνέχεια ήρθε ακόμη μια σημαντική συνεισφορά από το Compagnia di San Paolo του Τορίνο. Μεταξύ διαφόρων άλλων πειραμάτων, το 2015 η ομάδα του Canova ξεκίνησε άλλο ένα πιλοτικό έργο: την καλλιέργεια αλπικής κάνναβης σύμφωνα με την αρχαία παράδοση στα λιβάδια του Baceno, Masera και Montecrestese. Σκοπός είναι η εκ νέου δημιουργία μιας τοπικής εφοδιαστικής αλυσίδας για την παραγωγή λαδιού, υφασμάτων, χαρτιού, γύψου και κατασκευαστικών υλικών.

Το Canova και οι ομάδες του αναδομούν και αναπαλαιώνουν τα λίθινα σπίτια.

Το ενδιαφέρον που δημιουργήθηκε για τις μεθόδους του Canova συνεχίζει να προσελκύει κάθε Ιούνιο αρχιτέκτονες και σχεδιαστές διεθνούς επιπέδου στην κοιλάδα ως επισκέπτες καθηγητές και ομιλητές στην ετήσια συνάντηση αρχιτεκτόνων στο Canova. Έχουν ήδη συμμετάσχει παλαιότερα ο Glenn Murcutt, ο Αυστραλός αρχιτέκτονας που κέρδισε το βραβείο Pritzker το 2002, το γνωστό ελβετικό ντουέτο Herzog & de Meuron, ο Salma Samar Damluji, πρωτοπόρος στον τομέα συντήρησης της αρχιτεκτονικής με ιλύ και πηλό και μέλος του διευθυντικού συμβουλίου του αναγνωρισμένου Da’wan Mud Brick Architecture Foundation και ο Bruce Mau, στενός συνεργάτης του Renzo Piano.

«Οι ομιλητές της διεθνούς συνάντησης αρχιτεκτόνων αναλαμβάνουν οι ίδιοι τα έξοδά τους, τα οποία δεν επιστρέφονται» εξηγεί ο Ken Marquardt. «Για τέσσερις μέρες είναι επισκέπτες μας, ζουν μαζί μας και εντυπωσιάζονται από τον δυναμισμό και την απλότητά μας. Και πάνω απ' όλα, εκτιμούν την ηθική προσέγγισή μας στην αρχιτεκτονική που συνδυάζει τεχνικές και πρακτικές δεξιότητες με διορατικό ένστικτο». Με αυτή τη βάση «θέλουμε να πιστεύουμε ότι το χωριό του Ghesc θα είναι το πρώτο από πολλές άλλες προσπάθειες διάσωσης της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής που θα εφαρμοστούν στην Ιταλία και παγκόσμια» προσθέτει ο Cesprini, αναφέροντας το παράδειγμα του αρχιτέκτονα Renato Vivaldi. Στη Σαμπίνα, 50 χιλιόμετρα από τη Ρώμη, ο Vivaldi, εμπνευσμένος από το Canova, ξεκίνησε ένα έργο ανάκτησης ενός μεσαιωνικού καταυλισμού. «Η πρόκληση δεν είναι να δημιουργήσουμε αρχαιολογικά πάρκα, αλλά να ξαναζωντανέψουμε την κληρονομιά των κτιρίων μας» λέει ο Marquardt. «Αυτός είναι ο σπόρος που φυτέψαμε και τον καλλιεργούμε στις πέτρες των σπιτιών στα βουνά Όσολα».

Κείμενο: Fiammetta Bonazzi

Φωτογραφίες: Noemi Mazzucchelli

www.canovacanova.com

Φρέσκα χρώματα και σύγχρονα στοιχεία δίνουν νέα ζωή σε παλιά χωριά.

Άλλα περιεχόμενα: Αρχιτεκτονική & Χώροι

  • Αγοραστικές εμπειρίες
    σε φανταστικούς κόσμους.

    Περισσότερα
  • Αναγέννηση από πέτρα.

    Περισσότερα
  • Αναγέννηση
    από τα ερείπια.

    Περισσότερα
  • Δεσμοί.

    Περισσότερα
  • Τα δέντρα μεγαλώνουν
    πάνω από το Μιλάνο.

    Περισσότερα
  • Σπίτια με
    Μυστικά.

    Περισσότερα
πίσω 1 6 μπροστά